İstanbul Park ve Türkiye Grand Prix'si: F1 tarihi

İstanbul Park, Türkiye'nin Formula 1 takviminde yer aldığı yılların sahnesidir. Pist 2005'te açıldı ve ilk yılından itibaren Türkiye Grand Prix'sine ev sahipliği yaptı. 2011'den sonra takvimden çıkan yarış, 2020'de pandemi nedeniyle yeniden düzenlenen takvimde geri döndü ve 2021'de de koşuldu. Bu rehberde İstanbul Park'taki F1 yarışlarını sitedeki sonuç verisiyle, pistin özelliklerini de kaynaklı bilgilerle anlatıyoruz.

İstanbul Park'ta koşulan F1 yarışları

Aşağıdaki tablo, sitedeki sonuç verisinden otomatik üretilir. Her yıl, ilgili yarışın tam sonuç sayfasına bağlanır.

Bu pistte koşulan F1 yarışları ve kazananları

Yıl	Kazanan	Takım
2005	Kimi Räikkönen	McLaren
2006	Felipe Massa	Ferrari
2007	Felipe Massa	Ferrari
2008	Felipe Massa	Ferrari
2009	Jenson Button	Brawn
2010	Lewis Hamilton	McLaren
2011	Sebastian Vettel	Red Bull
2020	Lewis Hamilton	Mercedes
2021	Valtteri Bottas	Mercedes

Tablodan görüldüğü gibi İstanbul Park'taki yarışlarda farklı dönemlerin şampiyon takımları ve pilotları kazandı. Pistteki tüm yarışların pole pozisyonları, en hızlı turları ve en çok kazananlar İstanbul Park pist sayfasında listelenir.

Kazananlara yakından bakış

Tablo birkaç dikkat çekici sonucu ortaya koyuyor. Felipe Massa, 2006, 2007 ve 2008'de üst üste üç kez kazanarak İstanbul Park'ın en başarılı pilotu oldu; üç zaferi de Ferrari ile geldi. Massa'nın 2006 zaferi aynı zamanda Formula 1'deki ilk galibiyetiydi. Pistteki ilk yarışı 2005'te Kimi Räikkönen McLaren ile kazandı.

2009'da Jenson Button Brawn GP ile, 2010'da Lewis Hamilton McLaren ile, 2011'de ise Sebastian Vettel Red Bull ile kazandı. Takvime dönüşte 2020 yarışını Hamilton, 2021 yarışını Valtteri Bottas Mercedes ile kazandı. Böylece İstanbul Park'ta kazanan dokuz yarışta beş farklı takım zafer kutladı: McLaren, Ferrari, Brawn GP, Red Bull ve Mercedes. Bu dağılım, pistin tek bir aracın üstünlüğünü öne çıkarmadığı, farklı dönemlerin en güçlü takımlarının burada da öne çıktığı şeklinde okunabilir.

Her yarışın sıralama sonucu, en hızlı turu ve (2011 ve sonrası için) pit stopları ilgili yarış sayfasında yer alır. Örneğin 2011 yarış sayfasındaki pit tablosu, o dönemin lastik kuralları altında pilotların kaç kez pite girdiğini gösterir.

Pistin özellikleri

İstanbul Park, İstanbul'un Anadolu yakasında, Tuzla'da yer alır. Pist saat yönünün tersine koşulan az sayıdaki Formula 1 pistlerinden biridir; bu, pilotların boyun kaslarını alışılmışın tersi yönde zorlar. Arazinin doğal eğimleri korunduğu için pistte belirgin iniş ve çıkışlar vardır.

Pistin en çok bilinen bölümü 8. virajdır: dört tepe noktalı, uzun ve yüksek hızlı bir sol viraj. Pilotlar burada uzun süre yüksek yanal kuvvete maruz kalır; lastik yıpranması ve araç dengesi açısından pistin en zorlu bölümüdür. 8. viraj, Formula 1 takviminin en zorlu virajları arasında sık sık anılır.

Sitedeki pist çizimi, açık lisanslı bir veri setindeki koordinatlardan sitemizde üretilir ve pistin güncel düzenini gösterir. Güncel pist uzunluğu pist sayfasında yer alır.

Formula 1 dışındaki büyük yarışlar

İstanbul Park, Formula 1 yıllarında başka uluslararası serilere de ev sahipliği yaptı; MotoGP 2005–2007 arasında Türkiye'de bu pistte yarıştı. Pistin uzun düzlükleri ve hızlı virajları motosiklet yarışlarında da sollama fırsatları yarattı. Bugün pist, ulusal şampiyonaların yanı sıra pist günleri ve sürüş eğitimleri için de kullanılıyor.

2020 ve 2021: geri dönüş

2020'de pandemi nedeniyle birçok yarış iptal edilince Formula 1 takvimi Avrupa ve çevresindeki pistlerle yeniden kuruldu ve İstanbul Park takvime geri döndü. 2020 yarışı, yeni asfaltlanmış ve yağışlı bir pistte koşulduğu için çok düşük yol tutuşuyla akılda kaldı; bu yarışta Lewis Hamilton yedinci dünya şampiyonluğunu garantiledi. Sitedeki 2020 sezonu sayfasında o sezonun tüm sonuçları yer alır. 2021'de yarış yeniden takvime alındı; sonraki sezonlarda İstanbul Park takvimde yer almadı.

Bugün İstanbul Park

Formula 1 sonrası dönemde İstanbul Park, ulusal yarışların merkezi oldu. 2026 sezonunda Türkiye Pist Şampiyonası'nın altı ayağının tamamı İstanbul Park'ta yapıldı; Türkiye Drift Şampiyonası'nın beş ayağından dördü de bu pistteydi. Güncel puan durumları ve takvimler için:

• Türkiye Pist Şampiyonası
• Türkiye Drift Şampiyonası

Türk pilotlar ve Formula 1

Sitedeki Formula 1 verilerinde, 1950'den bugüne bir dünya şampiyonası yarışında start alan Türkiye uyruklu bir pilot bulunmuyor. Türk pilotlar Türkiye şampiyonalarında ve uluslararası alt serilerde yarışmaya devam ediyor; ulusal şampiyonaların sonuçları sitenin Türkiye bölümünde yer alıyor.

Verilerle İstanbul Park

Pist sayfasında İstanbul Park'ta yarışta atılan en hızlı turlar, pole pozisyonundan kazanılan yarışların oranı ve en çok kazanan pilot ve takımlar listelenir. Yarışlar farklı kural dönemlerinde koşulduğu için tur zamanlarını karşılaştırırken araçların o yılki teknik kurallarını ve 2020'deki yeni asfalt gibi pist koşullarını hesaba katmak gerekir.

Türkiye Grand Prix'sinin takvimden çıkışı

2011'den sonra Türkiye Grand Prix'si takvimden çıktı; yarışın geri dönüşü ancak pandemi döneminde, Avrupa'ya yakın ve kısa sürede organize edilebilecek pistlere ihtiyaç duyulduğunda gerçekleşti. 2021'den sonraki sezonların takvimlerinde İstanbul Park yer almadı. Takvim her sezon yayımlandığında sitedeki takvim sayfası güncellenir; İstanbul Park yeniden takvime girerse pist sayfasında “sıradaki yarış bu pistte” bilgisi ve seans saatleri otomatik olarak görünür.

İstanbul Park'ın F1 dönemi kısa olsa da pist, Türkiye'de motor sporlarına ilginin artmasında önemli bir rol oynadı. Bugün aynı pistte koşulan ulusal şampiyonalar, Türk pilotların yetiştiği başlıca sahnelerden biri.